Dưới đây là những cách mà bạn có thể thử nghiệm ý tưởng kinh doanh trước khi quyết định đầu tư. Đây là chia sẻ của Dan Scalco – nhà sáng lập và Giám đốc phát triển của Digitalux, một công ty tiếp thị kỹ thuật số ở Hoboken, New Jersey (Hoa Kỳ), đăng trên tạp chí điện tử Inc.com.

1. Đánh giá cục diện

Đọc các nhận xét của khách hàng dành cho các doanh nghiệp có sản phẩm tương tự là một cách khá hay để phát hiện sớm các vấn đề trong ý tưởng kinh doanh. Những khách hàng không hài lòng sẽ nhanh chóng chia sẻ những điều họ không thích, và những thông tin này có thể giúp bạn nhìn nhận được điểm yếu trong ý tưởng của mình.

Nếu ý tưởng kinh doanh của bạn là một sản phẩm hữu hình, những đánh giá của người mua trên các trang thương mại điện tử là một thông tin hữu ích. Hãy để tâm hơn vào những đánh giá 1 sao, bởi đó chính là những khuyết điểm cần khắc phục và hướng cải thiện.

Nếu ý tưởng của bạn là một dịch vụ hoặc một nhà hàng, hãy tìm kiếm ý kiến người sử dụng trên các mạng xã hội để xem các doanh nghiệp xung quanh đang phải đau đầu giải quyết vấn đề gì.

2. Chạy quảng cáo Facebook giả

Muốn đánh giá xem mọi người quan tâm đến ý tưởng kinh doanh của bạn đến đâu, hãy lập ra một chiến dịch quảng cáo trên Facebook và theo dõi những phản ứng nhận được. Bạn sẽ nhận được một kết quả khá sát với thực tế về độ hấp dẫn của ý tưởng thông qua số lần nhấp chuột mà quảng cáo của bạn nhận được.

Tuy vậy cũng đừng để những nỗ lực của bạn không mang lại kết quả gì, hãy liên kết quảng cáo đến một trang đích (landing page), từ đó thu thập các thông tin về đối tượng quan tâm. Đây chính là cơ sở dữ liệu khách hàng tiềm năng mà bạn cần tiếp thị đầu tiên khi quyết định biến ý tưởng thành hiện thực. Hãy lịch sự thông báo cho khách hàng rằng sản phẩm/dịch vụ đang dần được hoàn thiện, và rằng họ sẽ nhận được một email thông báo khi mọi thứ đã sẵn sàng.

3. Tự lập nhóm khảo sát

Thuê một công ty marketing tổ chức các buổi khảo sát nhóm (focus group) rất tốn kém, và vì ở thời điểm này, ngân sách của bạn thường chưa có nhiều nên đây không phải là lựa chọn tốt. May mắn thay, các phương tiện truyền thông xã hội đang mang lại cho bạn cơ hội tiếp cận toàn bộ mạng lưới bạn bè chỉ qua một dòng trạng thái (status) ngắn.

Hãy nói với bạn bè rằng bạn đang thử nghiệm một ý tưởng kinh doanh và cần một số thông tin phản hồi. Nhóm khảo sát không nên bó hẹp ở mức bạn bè và gia đình, mà nên tập hợp cả nhóm bạn của bạn để kết quả khách quan hơn.

Sau khi đã thu thập đủ số lượng “tình nguyện viên” phù hợp với mục đích nghiên cứu, hãy đưa ra một bài khảo sát nhanh để họ trả lời (qua email). Đừng hỏi những câu mang tính dẫn hướng, thay vào đó là những câu hỏi thẳng thắn để nhận được những câu trả lời trung thực nhất. Những thông tin bạn cần thu thập được bao gồm: Mọi người có nhu cầu về sản phẩm/dịch vụ bạn định cung cấp hay không? Mọi người cảm thấy thế nào về sản phẩm/dịch vụ hiện có? Nếu phải trả tiền cho ý tưởng của bạn, họ sẽ trả bao nhiêu?…

4. Đóng vai một khách hàng

Đóng giả là một khách hàng là một cách vô cùng hữu ích để có được thông tin nội bộ về đối thủ cạnh tranh trước khi bắt đầu công việc kinh doanh của riêng bạn.

Trước tiên, hãy lên danh sách một vài đối thủ tiềm năng và nghiên cứu xem cách họ điều hành mọi thứ như thế nào. Bạn sẽ nắm được thông tin về dịch vụ khách hàng của họ, quy trình bán hàng (những việc gì hiệu quả và những việc gì không), các chi tiết của sản phẩm/dịch vụ của họ, bảng giá, thậm chí “chiêu” marketing của họ…

Ảnh: Gettyimages

Về cơ bản, có 4 hiện tượng “định kiến nhận thức” có ảnh hưởng quan trọng nhất đến marketing là:

• Nỗi lo mất mát: Khiến khách hàng kiên trì giữ lấy những gì họ đang có
• Hiệu ứng “neo” tâm lý: Khiến khách hàng chỉ tập trung vào thông tin đầu tiên họ tiếp nhận.
• Hiệu ứng thiên vị trong lựa chọn: Khách hàng chỉ cảm thấy thoải mái với những lựa chọn quen thuộc và bỏ qua những thông tin trái chiều.
• Hiệu ứng diễn đạt: Quyết định tính tích cực hay tiêu cực của một sản phẩm, dịch vụ hay một sự việc.

Dưới đây là những thông tin chi tiết về các hiện tượng tâm lý kể trên và những ứng dụng trong marketing giúp các marketer thực hiện các chiến dịch tiếp thị một cách thành công.

1. Nỗi lo mất mát

Mọi người có xu hướng tránh rủi ro, mất mát hơn là cố gắng để đạt được một điều gì đó. Ví dụ, khi mất 200.000 đồng, một người sẽ có cảm xúc mãnh liệt hơn là việc nhận được số tiền tương đương. Hiện tượng tâm lý này cùng các hệ quả của nó là định kiến về trạng thái hiện tại (the status quo bias) và hiệu ứng của sự sở hữu (endowment effect), khiến chúng ta thích những thứ mình đang sở hữu hơn.

Trong marketing, người bán nên cho khách hàng thấy họ sẽ mất gì nếu không sử dụng sản phẩm dịch vụ, từ đó gợi nên một cảm xúc mạnh mẽ thúc giục họ hành động. Sau đó hãy quảng bá những thông điệp này trên các landing page, hoặc website công ty, từ đó có thể biến những người sử dụng internet thông thường thành khách hàng của công ty.

2. Hiệu ứng “neo” tâm lý

Con người thường có xu hướng lấy những thông tin đầu tiên họ nghe hoặc nhìn thấy làm tiêu chuẩn để đánh giá các thông tin họ tiếp nhận sau đó. Ví dụ, khi bạn đi qua một cửa hàng thời trang và nhìn thấy giá của một chiếc áo len là 500.000 đồng, sau đó tiếp tục đi sang cửa hàng bên cạnh và thấy chiếc áo len cùng loại với giá chỉ một nửa, ngay lập tức bạn sẽ nghĩ chiếc áo thứ hai có giá hời. Lúc này, quyết định của bạn đã bị ảnh hưởng bởi giá của chiếc áo đầu tiên.

Hiệu ứng “neo” tâm lý có ảnh hưởng lớn hơn nhận thức về giá cả của một món đồ. Khi tâm trí đã bị “neo” vào một thông tin nào đó, nó sẽ không thể sáng suốt nhìn nhận những yếu tố khác quan trọng hơn. Ví dụ, một khách hàng mua xe hơi khi đã tập trung vào chất liệu da của ghế ngồi thì sẽ chỉ để tâm đến nội thất trong xe mà quên đi những yếu tố khác như động cơ, đồng hồ cây số hay bộ tiết kiệm xăng.

Các marketer có thể áp dụng định kiến nhận thức này của khách hàng để thực hiện một số thủ thuật giúp gia tăng khả năng mua hàng như: giảm giá hàng tồn kho, giới hạn số lượng bán, hay các cách làm khác nhằm tập trung sự chú ý của khách hàng vào những yếu tố đầu tiên mà họ để tâm.

3. Thiên vị trong lựa chọn

Tất cả chúng ta đều có những sự ưu tiên không rõ lý do, ví như thích một loại kem, dòng điện thoại, hay quan điểm về một vấn đề xã hội… Theo đó, chúng ta chỉ tập trung vào mặt tích cực của chúng và không để tâm quá nhiều đến mặt tiêu cực.

Ví dụ, khi là một fan hâm mộ của một đội bóng, ta thường có xu hướng giảm nhẹ những tình tiết xấu như những trận thua, những cầu thủ kém, hoặc đội ngũ quản lý có vấn đề. Thay vào đó, ta thường ca ngợi những ngôi sao trong đội, những cú cản phá đẹp, hay ngưỡng mộ lịch sử hình thành của đội bóng. Đây là một ví dụ đơn giản và điển hình cho hiệu ứng thiên vị trong lựa chọn.

Định kiến này ảnh hưởng đến hiệu quả marketing theo các cách sau:

• Khách hàng có xu hướng mua sản phẩm/dịch vụ họ thấy quen thuộc.
• Khách hàng có xu hướng tin tưởng những thông tin ủng hộ lựa chọn của họ.
• Khách hàng có xu hướng quên đi những thông tin chống lại quan điểm của họ.

Hiệu ứng thiên vị này đặc biệt phát huy tác dụng khi khách hàng đã mua sản phẩm. Bằng cách sử dụng email marketing, công ty có thể tăng cường nhận thức của khách hàng về thương hiệu qua việc chia sẻ những lời nhận xét (testimonials), bằng chứng về chất lượng, và nhắc nhớ về lý do lựa chọn sản phẩm.

Các marketer cũng có thể tạo nên hiệu ứng thiên vị này trước cả khi khách hàng mua sản phẩm bằng phương thức email opt-in (hình thức gửi email sau khi được khách hàng cho phép), like trên mạng xã hội, từ đó khiến họ quyết định một cách vô thức và nhanh chóng trở thành khách hàng.

4. Hiệu ứng diễn đạt

Hiệu ứng diễn đạt là một trong những hiệu ứng tâm lý phổ biến nhất trong marketing. Theo đó, quyết định của mỗi người sẽ phụ thuộc vào việc những lựa chọn được đưa ra được diễn đạt như thế nào.

Một thí nghiệm về hiệu ứng diễn đạt được thực hiện bởi hai nhà tâm lý kinh tế học Kahneman và Tversky đã nêu lên một vấn đề với hai lựa chọn:

• Lựa chọn 1: có 33% cơ hội cứu sống 600 người, nhưng có 66% cơ hội không ai được cứu. Kết quả: 200 người được cứu sống.
• Lựa chọn 2: có 33% cơ hội không ai phải chết, nhưng có 66% cơ hội tất cả mọi người đều phải chết. Kết quả: 400 người sẽ chết.

Hai lựa chọn có kết quả giống hệt nhau, nhưng được diễn đạt theo hai cách khác hẳn nhau, một bên tích cực, còn một bên tiêu cực. Đa phần những người tham gia khảo sát đã chọn cách diễn đạt tích cực.

Có thể thấy, những thay đổi về câu từ có thể mang lại những sự khác biệt lớn, ví dụ:

• Sự nóng lên toàn cầu – Sự biến đổi khí hậu
• Tiết kiệm 50% – Giảm một nửa
• Anh đã thắng – Cô ta đã thua
• Đầy 30% – Rỗng 70%
• Không có kinh nghiệm quân sự – Kinh nghiệm chính trị sâu rộng
• 90% cơ hội sống sót – 10% rủi ro tử vong.

Sự thật vẫn luôn là sự thật, nhưng cách diễn đạt sự thật đó sẽ ảnh hưởng đến cách mọi người phản ứng với nó. Hiệu ứng thú vị này được sử dụng rộng rãi bởi các chính trị gia, doanh nhân, các bậc cha mẹ, và tất cả những ai đứng ở vị trí trung gian có vai trò định hình sự phản ứng của mọi người với thông tin.

Những định kiến nhận thức nêu trên hiện hữu ở mọi khách hàng, ở những mức độ khác nhau. Bạn chỉ cần phát hiện và áp dụng chúng đúng cách, từ đó sáng tạo nên những cấu trúc tâm lý giúp khách hàng đưa ra quyết định chính xác.