Joseph Folkman từng nghiên cứu hồ sơ của 30 nhà lãnh đạo tiềm năng nhất trong một công ty công nghệ có tổng cộng hơn 60.000 nhân viên. Quá trình nghiên cứu được dựa trên sự đánh giá của cấp trên, đồng nghiệp, những người phản hồi trực tiếp về nhà lãnh đạo và thông qua phần trả lời của họ đối với nhiều câu hỏi phản ánh thái độ.

Theo Joseph Folkman, dưới đây là 5 thái độ chứng minh năng lực lãnh đạo của một người và có tác động lớn đến hiệu quả làm việc của họ:

1. Cho người khác biết khi không đồng tình

Ở giai đoạn cách đây 20 năm, các công ty/tổ chức muốn thuê những người luôn nói “Có”. Họ muốn nhân viên chỉ làm đúng những gì được yêu cầu và đừng bao giờ đặt câu hỏi.

Tuy nhiên theo thời gian, hầu hết những nhà lãnh đạo cấp cao của mọi công ty đều thấy được rằng, những ý kiến mang màu sắc cá nhân là tài sản có giá trị. Cần phải có một sự can đảm nhất định để nói “Không” với ý kiến của người khác và cần nhiều sự can đảm hơn để nói “Không” với ý kiến của sếp. Vì vậy, những người dám nói lên suy nghĩ của mình sẽ được đánh giá cao.

2. Sẵn sàng chấp nhận rủi ro hơn người khác

Những người có tiềm năng lãnh đạo luôn có một khao khát mạnh mẽ là tạo ra giá trị và sự khác biệt, mà mong muốn tạo ra sự khác biệt trong một tổ chức đồng nghĩa với việc họ phải chấp nhận rủi ro.

Nhiều người thường tránh né rủi ro bằng mọi giá. Họ giống như những người vào công viên nước nhưng chỉ nằm ườn ra trên “dòng sông lười”. Họ thả trôi mình theo dòng chảy và không muốn nỗ lực để đi ngược dòng.

3. Dễ dàng kết bạn

Nhà lãnh đạo là người có khả năng tạo ảnh hưởng với người khác. Rất khó để tạo ra sự ảnh hưởng với một người vốn không biết bạn là ai. Vì vậy, kết bạn và xây dựng quan hệ là kỹ năng rất quan trọng với tất cả nhà lãnh đạo.

Hầu hết nhân viên đều làm việc cho những người có mối quan hệ tốt với mình và vì vậy, họ không nề hà đối với những nhiệm vụ khó khăn. “Tôi không muốn làm anh/cô ấy thất vọng” là câu nói chỉ có thể được họ thốt lên khi giữa họ và sếp có một mối quan hệ tích cực.

4. Xem xét kỹ toàn bộ dữ kiện trước khi ra quyết định

Phần lớn những quyết định sai lầm của chúng ta đến từ việc không xem xét đúng mức tất cả dữ kiện trước khi nghĩ đến việc nắm bắt một cơ hội mới. Chính vì thế, những người có khả năng xem xét, cân nhắc tình hình thực tế và lường trước hậu quả trước khi thực hiện một lựa chọn luôn được đánh giá cao.

5. Có tầm nhìn chiến lược và tập trung vào tương lai

Trong nhiều công ty, mọi người thường quá tập trung vào sản phẩm của mình mà không ai nhìn vào đối thủ cạnh tranh xem sản phẩm của họ có tốt hơn và tốn ít chi phí hơn không.

Trên thực tế, chúng ta rất dễ bị cuốn vào guồng quay của những công việc mặc định và không có thời gian dừng lại để tự hỏi “Tại sao tôi làm việc này? Nó có thật sự quan trọng?”, trong khi đây lại là một kỹ năng rất cần thiết để nâng cao hiệu quả công việc.

1. Nhận thấy và nắm bắt cơ hội

Carlos Slim Helu – ông trùm kinh doanh ở Mexico cho biết: “Thời điểm khủng hoảng xảy ra, đó là lúc một số người muốn tháo chạy nhưng đó cũng là lúc chúng ta có thể nhận thấy và nắm bắt cơ hội”.

Hãy học cách nhận thấy rõ “cánh cửa mở” khi chúng xuất hiện, sau đó, cân nhắc rủi ro với những lợi tích tiềm tàng. Một cơ hội có thể tuyệt vời dù không ai hay ai ai cũng đang nỗ lực nắm lấy nó. Nếu không ai chớp cơ hội, đó là tín hiệu cho thấy bạn sẽ tiến lên; nếu mọi người đều cố gắng giành lấy cơ hội, đó là cơ hội để bạn chứng tỏ mình vượt trội so với số đông.

2. Tập trung vào hành động thay vì lời nói

Andrew Carnegie – ông vua thép của ngành công nghiệp Mỹ – đồng ý rằng, hành động có giá trị hơn lời nói. Ông cũng cho biết thêm: “Khi tôi ngày một già hơn, tôi chú ý ít hơn đến những gì mọi người nói, tôi chỉ để ý đến những gì họ làm”.

Hãy hiểu rõ rằng một kế hoạch kinh doanh tốt không có ý nghĩa bao nhiêu nếu bạn không chứng tỏ bạn có khả năng biến chúng thành hiện thực. Những gì khách hàng muốn thấy là giá trị lõi và cam kết của công ty bạn.

Điều này cũng giống như một lý lịch hoàn hảo không hẳn đã tạo ra một nhân viên hoàn hảo nếu người đó không thể hành động đúng với bằng cấp và mục đích của mình.

3. Duy trì tầm nhìn thành công rõ ràng

Lý Gia Thành (Li Ka-Shing) – tỷ phú giàu nhất châu Á cho biết: “Tầm nhìn có lẽ là điểm mạnh lớn nhất của chúng ta… nó giúp chúng ta nhận thức được sức mạnh và tính liên tục của ý nghĩ qua nhiều thế kỷ, nó giúp chúng ta nhìn rõ tương lai và tạo ra những điều chưa biết đến”.

Ông Lý tin rằng tầm nhìn chính là động lực và công cụ để đi đến thành công. Với bạn thành công là gì? Nếu câu trả lời của bạn là “rất nhiều tiền”, thì bài viết này không dành cho bạn.

Ông Lý đã chứng tỏ là người có tầm nhìn và lãnh đạo tài ba khi khai trương nhà máy đầu tiên vào năm 1950 ở độ tuổi 22. Nhà máy Cheung Kong Industries sản xuất hoa nhựa. Ông dự đoán rằng ngành nhựa và chất dẻo sẽ bùng nổ và ông đã đúng.

4. Không ngừng học hỏi

Khi không thừa nhận sự cần thiết của việc liên tục học hỏi những điều mới, doanh nhân cũng đang tự chối bỏ chính họ và cơ hội để doanh nghiệp của họ lớn mạnh. Ngay khi bạn đạt được thành công nhất định, hãy hiểu rõ rằng những người xung quanh bạn (kể cả những người ít thành công hơn) đang biết nhiều điều mà bạn không biết.

Hãy lắng nghe mọi người nói về kinh nghiệm của họ. Hãy học hỏi từ thành công và sai lầm của họ.

Elon Musk – nhà sáng lập PayPal, SpaceX và Tesla Motors cho hay: “Lời khuyên tốt nhất là hãy liên tục nghĩ về cách bạn có thể làm công việc tốt hơn và tự thẩm vấn mình”.

5. Hoàn thành công việc

Điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng bạn có thể đang trì hoãn mà không hề biết điều đó. Những người bỏ ra nhiều thời gian để tiếp thị trước khi họ thực sự có một doanh nghiệp để quảng bá thực chất là đang ngăn cản quá trình tạo dựng thương hiệu. Điều này cũng tương tự đối với những người dành nhiều thời gian và nỗ lực để thiết lập trang web hoặc thiết kế đồ họa, tổ chức tài chính và công việc giấy tờ. Đây đều là sự trì hoãn.

Kể cả khi là một doanh nhân, bạn cũng không thể một tay làm hết mọi việc và điều khôn ngoan là hãy phân công những nhiệm vụ không liên quan trực tiếp đến việc tạo dựng doanh nghiệp cho những người khác. Đừng sợ phải đề nghị sự trợ giúp từ nhân viên hay một người lao động tự do nếu điều đó giúp bạn có thể biến công ty của mình thành “một điều mà bạn mơ ước”.

Michael Bloomberg – doanh nhân, nhà đầu tư và cựu Thị trưởng New York – chia sẻ: “Hoàn thành công việc là nền tảng của những thành công mà công ty của tôi đã đạt được”.

6. Chỉ tuyển dụng nhân viên có năng lực thực sự

Người lãnh đạo không thể đưa công ty phát triển nếu không có đội ngũ nhân viên tốt. Bởi vậy, khi tuyển dụng, cho dù mất khá nhiều thời gian tìm kiếm nhưng doanh nghiệp hãy luôn hướng tới việc tìm những người thực sự có năng lực.

Theo Ken Dunn – tác giả, nhà diễn thuyết nổi tiếng và là nhà sáng lập, CEO của readerslegacy.com và nextcenturypublishing.com, nền giáo dục chính quy giúp chúng ta bắt kịp tốc độ phát triển và hiểu rõ cội nguồn của lĩnh vực đang theo học. Đó là chưa kể đến lợi ích của môi trường đại học, cao đẳng giúp bạn nhanh chóng mở rộng các mối quan hệ cần thiết cho công việc sau này – điều không dễ gì có được nếu bạn không học tiếp sau khi tốt nghiệp cấp 3.

Dù thế, vẫn có những kỹ năng cần thiết cho lĩnh vực kinh doanh nhưng không được giảng dạy một cách chính quy. Trên trang Enterpreneur.com, Dunn có bài viết về ba kỹ năng quan trọng mà trường học không dạy bạn:

1. Giao tiếp

Theo Dunn, khả năng diễn đạt gần như là kỹ năng quan trọng nhất của mọi doanh nhân. Chỉ được xem là thành công nếu bạn giải thích được tầm nhìn chiến lược của mình để những người xung quanh hiểu, đồng thời biết được thời điểm nào nên nói cũng như không nên nói.

Kỹ năng này luôn cần thiết trong mọi khía cạnh công việc bởi bạn không chỉ cần truyền cảm hứng cho nhân viên bằng lời nói, mà còn phải biết cách tạo niềm tin cho các nhà đầu tư cũng như thuyết phục được các cổ đông về chiến lược kinh doanh sắp tới.

Tuy nhiên, Dunn cũng cho biết, lỗi giao tiếp lớn nhất của nhà kinh doanh không nằm ở sự rụt rè, nhút nhát mà chính là nói quá nhiều.

“Trong quá trình tư vấn cho các CEO – những người tự nhận bản thân là các nhà thương thuyết tuyệt vời, tôi nhận ra điều mà họ thực sự làm chỉ là cố lờ đi người khác và thao thao bày tỏ quan điểm của mình. Tôi chứng kiến họ lãng phí thời gian bằng cách nói quá nhiều trong các buổi họp. Họ cảm thấy mình cần phải được lắng nghe cũng như muốn giải thích hết mọi thứ cho người khác hiểu. Chính bởi họ không để người khác có cơ hội chia sẻ ý kiến cá nhân nên sau cùng, lại tạo ra một môi trường ức chế, nơi mà suy nghĩ của những người còn lại không bao giờ được lắng nghe”, ông cho biết.

Hãy cho bản thân mình cơ hội và tìm một người hướng dẫn giỏi hoặc một huấn luyện viên chuyên nghiệp giúp bạn làm một bài kiểm tra cá nhân, giúp bạn phát triển kỹ năng giao tiếp của mình.

2. Đa nhiệm

Trở thành doanh nhân đồng nghĩa với việc có rất nhiều người mong đợi bạn sẽ biết hết mọi thứ, về mọi lĩnh vực. Thời gian đầu kinh doanh, bạn sẽ vừa là người đưa ra những quyết định quan trọng nhưng cũng kiêm luôn nhiệm vụ “dọn dẹp” sau cùng. Khi mọi thứ bắt đầu ổn định, bạn mới được tập trung vào công việc chuyên môn, tuy nhiên có thể bạn vẫn kiêm nhiệm luôn những công việc lúc trước.

Bất kể trong giai đoạn nào, bạn cũng cần giải quyết nhiều việc cùng một lúc. Vì không còn lựa chọn nào khác nên hãy học cách thích nghi với nó. Dunn chia sẻ, ông chưa từng gặp một nhà sáng lập hay một CEO lớn thành công nào mà không biết cách sắp xếp thời gian làm việc hợp lý, tách biệt những thứ quan trọng như gia đình hay sức khỏe ra khỏi dự định tương lai nghề nghiệp của mình.

3. Tập trung vào tiểu tiết

“Cá nhân tôi tin rằng mấu chốt của thành công nằm ở những điều tưởng chừng nhỏ nhặt, ngay cả cách sắp xếp chi tiết công việc cũng gần như là kỹ năng quan trọng nhất đối với bất kỳ doanh nhân muốn thành công nào”, Dunn cho hay.

Theo ông, những người kém về kỹ năng này thường có xu hướng bỏ qua những chi tiết nhỏ. Họ sẽ liệt chúng vào loại “những chuyện vặt vãnh”, nhưng nếu bạn để những “thứ vặt vãnh” này lớn dần, chúng sẽ gom thành một rắc rối lớn. Và những rắc rối lớn thường dễ dàng giết chết doanh nghiệp.

Do đó, ngay từ giai đoạn bắt đầu kinh doanh, bạn cần trở thành một chuyên gia trong việc giải quyết những công việc chi tiết nhưng quan trọng, điển hình như việc xem xét lại công việc, am hiểu chúng, đọc lại báo cáo tài chính hàng ngày, gửi email cho những nhân viên chủ chốt kèm lời “cảm ơn” vì đã làm tốt công việc, phân loại email, và hàng ngàn thứ lặt vặt khác…

Steve Odland – Chủ tịch, CEO của The Committee for Economic Development of The Conference Board (tổ chức phi lợi nhuận chuyên cung cấp những số liệu phân tích và giải pháp khắc phục những vấn đề quan trọng của nước Mỹ) nhận định, có hơn một nửa nhà tuyển dụng cho biết họ không thể tìm thấy ứng viên phù hợp cho nhiều công việc đăng tuyển.

Để khắc phục sự lệch pha giữa cung – cầu kỹ năng trong thị trường lao động, Steve Odland gợi ý 3 giải pháp quan trọng sau:

1. Tuyển dụng theo năng lực

Hiện nay, gần như 2/3 thông tin tuyển dụng vị trí thư ký ở Mỹ đòi hỏi bằng cử nhân, nhưng trên thực tế chỉ có 19% nhân viên thư ký đang đi làm có học vấn cao.

Việc ứng viên có bằng cử nhân hay không và việc họ tốt nghiệp trường nào không nói lên được tất cả mọi thứ. Một số người tốt nghiệp đại học từ trường uy tín vẫn thiếu những kỹ năng cần thiết. Ngược lại, nhiều người không có bằng đại học nhưng lại có nhiều kỹ năng quan trọng đáp ứng được yêu cầu của công việc nhờ nhiều cách, chẳng hạn như họ đã từng chạy một dự án kinh doanh riêng.

Những gì nhà tuyển dụng cần quan tâm là người tìm việc có đủ kiến thức và kỹ năng để đáp ứng cho công việc hay không, còn trình độ học vấn chỉ nên là một “điểm cộng”.

Hiện tại, những hình thức đánh giá trực tuyến và nhiều hình thức đánh giá đơn giản khác có thể giúp nhà tuyển dụng dễ dàng kiểm tra thực lực của ứng viên. Vì vậy, nhà tuyển dụng hãy giảm bớt sự lệ thuộc vào các yêu cầu về trình độ học vấn và mở rộng cơ hội cho bất kỳ ai có khả năng chứng minh được năng lực và sự phù hợp với công việc. Nhờ đó, nhà tuyển dụng sẽ được hưởng lợi từ những nhân viên có độ phù hợp cao với công việc, đồng thời tất cả mọi người cũng đều được hưởng lợi khi cơ hội việc làm được mở rộng hơn.

2. Phối hợp giữa doanh nghiệp và nhà trường

Doanh nghiệp là đơn vị tiêu thụ “sản phẩm”, là nơi kiểm chứng chất lượng giáo dục của trường học. Tuy nhiên, hơn một nửa nhà điều hành doanh nghiệp Mỹ được khảo sát tin rằng hệ thống giáo dục của nước này không dạy sinh viên các kỹ năng cần thiết cho những công việc ngày nay.

Khắc phục sự lệch pha giữa cung – cầu kỹ năng trong thị trường lao động đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nhà trường. Đơn cử như công ty chuyển phát nhanh quốc tế FedEx đã mạnh tay đầu tư vào một nền tảng giáo dục trực tuyến chuyên cung cấp các khóa học giúp cải tiến công việc. Được biết, nhiều chương trình học này có giá trị tương đương với chứng chỉ đại học.

Bên cạnh đó, mô hình đào tạo nhân viên ngay tại nơi làm việc kết hợp với các khóa huấn luyện kỹ năng cũng hứa hẹn mang đến nhiều lợi ích cho các nhân viên thế hệ Y, đặc biệt là những người không có bằng đại học.

3. Trang bị sẵn kỹ năng cho người trẻ

Trên thực tế, đa số lao động Việt Nam, thậm chí ở các vị trí quản lý cấp cao vẫn còn yếu nhiều kỹ năng như: kỹ năng lãnh đạo, làm việc nhóm, sử dụng ngoại ngữ…

Vấn đề thiếu hụt kỹ năng sẽ được giải quyết nếu mọi học sinh sau khi tốt nghiệp phổ thông đều được trang bị một bộ kỹ năng tối thiểu để sẵn sàng đón nhận những điều mới mẻ trên giảng đường đại học và cả những cơ hội nghề nghiệp sau này.

“Ngày nay, một doanh nhân thành công phải là một người kể chuyện. Tạo ra một sản phẩm tuyệt vời thôi chưa đủ, bạn còn phải biết cách làm sao để mọi người biết về nó nữa”.

Branson cho biết ông đã nhận ra điều này khi bắt đầu khởi nghiệp với Tạp chí Student. “Tôi sớm nhận ra rằng những doanh nhân có khả năng tạo ra sự khác biệt đều là những người biết cách kết nối và tương tác với người khác”, nhà sáng lập tập đoàn Virgin nói.

Tỷ phú Branson học được nghệ thuật giao tiếp trong quá trình thành lập Tạp chí Student khi đang học nội trú ở Anh. Ông phải thuyết phục các nhà quảng cáo tiềm năng tham gia vào việc ra mắt một tờ tạp chí hoàn toàn mới. Khi nhà trường từ chối cung cấp một chiếc điện thoại bàn trong phòng riêng, ông đã phải chi tiền cho việc sử dụng điện thoại công cộng để gọi điện cho các nhà tài trợ tiềm năng.

Để tránh bị cắt ngang giữa chừng trong lúc đang thuyết phục nhà tài trợ, Branson đã học được cách trình bày nội dung thật súc tích, sao cho mọi thứ chỉ gói gọn trong vòng 5 phút. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố ngắn gọn và đơn giản: “Bất kỳ kẻ ngốc nào cũng có thể làm cho một điều gì đó trở nên phức tạp. Đơn giản hóa mọi thứ mới khó”.

Tỷ phú Branson là một trong rất nhiều nhà lãnh đạo tin tưởng rằng kỹ năng giao tiếp giỏi góp phần lớn vào thành công của họ. Tỷ phú Warren Buffett cũng có cùng quan điểm này.

Chứng chỉ duy nhất Warren Buffett để trong văn phòng làm việc là của khóa học Dale Carnegie về nghệ thuật nói trước công chúng. “Khi còn học phổ thông lẫn đại học, tôi rất sợ phải nói trước đám đông và tôi chưa bao giờ làm được việc đó. Chứng chỉ Dale Carnegie được tôi đặt trong phòng làm việc thay vì các bằng cấp khác vì nó đã làm thay đổi cuộc đời tôi”, Warren Buffett từng nói với BBC.

Warren Buffet tin rằng kỹ năng giao tiếp hiệu quả sẽ nâng cao độ chuyên nghiệp của một người ngay lập tức. Trong một lần trò chuyện cùng các sinh viên kinh tế, Buffet đã nói rằng: “Ngay bây giờ tôi sẽ chi ra 100.000 USD để nhận lại 10% thu nhập tương lai của bất cứ ai trong số các bạn. Nếu 10% đó đáng với số tiền 100.000 USD mà tôi bỏ ra, bạn sẽ có khối tài sản trị giá 1 triệu USD. Nhưng nếu bạn có thể nâng cao giá trị của mình lên 50% nữa, nhờ kỹ năng giao tiếp. Nếu ai tự tin mình làm được điều đó, hãy gặp tôi sau giờ học và tôi sẽ trả cho bạn 150.000 USD ngay lập tức”.