1. Sớm nói với con về ý nghĩa của đồng tiền

Mặc dù chúng ta nên sớm chỉ cho con biết về giá trị của đồng tiền nhưng với mỗi lứa tuổi nên có những bài học khác nhau. Đưa ra những bài học chung chung sẽ khiến cho việc dạy dỗ của bạn không hiệu quả. Khi con bạn biết đếm, hãy bắt đầu đề cập tới chuyện tiền bạc trong những buổi nói chuyện gia đình.

Dạy con làm quen với tiền từ khi con biết đếm.

2. Giúp con phân biệt giữa “cần” và “muốn”

Một bộ đồ chơi mới ra sẽ khiến trẻ nóng lòng muốn sở hữu nó. Hãy giải thích cho con biết người lớn cần bao nhiêu thời gian mới có đủ tiền để mua món đồ chơi con đang thích; hoặc thú vị hơn là nói đùa rằng: “Con có biết cô giáo đi dạy bao nhiêu tiếng mới đủ tiền để mua bộ đồ chơi này không?” Đưa ra một hoàn cảnh cụ thể như thế sẽ khiến trẻ hiểu và giảm đi sự háo hức trước món đồ đó.

Ngoài ra, bạn cũng nên học cách nói “Không”. Cần để trẻ nghe thấy bạn từ chối lời mời mọc từ các nhân viên bán hàng như thế nào, vì đó là một cách cho trẻ hiểu được chỉ mua cái mình “cần” chứ không phải mua cái mình “muốn”. Có vậy, trẻ mới đưa ra những quyết định chi tiêu sáng suốt từ khi còn nhỏ.

3. Dạy con cách phân biệt nhiều mặt của đồng tiền

Tiền đóng những “vai” khác nhau trong cuộc sống hàng ngày, thể hiện ở hai mặt: tiêu dùng và tiết kiệm. Bạn hãy chuẩn bị ba chiếc lọ được dán nhãn khác nhau: tiết kiệm, chi tiêu, làm từ thiện.

Bất cứ khi nào trẻ kiếm được tiền từ làm việc nhà hay từ quà sinh nhật, hãy nhắc trẻ chia nhỏ số tiền đó thành các phần bằng nhau và để vào trong lọ. Hành động này không có gì to tát nhưng đủ để trẻ hiểu rằng: khi cầm một món tiền trong tay, chỉ cần tiêu một khoản nhỏ, còn quan trọng hơn là tiết kiệm và giúp đỡ người khác.

Ba chiếc lọ đựng tiền với ba mục đích khác nhau sẽ giúp trẻ có định hướng chi tiêu rõ ràng.

4. Rút ra bài học từ những sai lầm

Khi trẻ có tiền, hiển nhiên là chúng sẽ có nhiều sự lựa chọn và phải chịu trách nhiệm với những gì mà lựa chọn đó đem lại. Cứ để trẻ mắc sai lầm, vì chỉ có sai lầm mới là những bài học quý báu nhất cho trẻ đưa ra những quyết định tài chính khôn ngoan hơn.

5. Biết cách tiết kiệm thì sẽ biết cách chi tiêu

Trước hết, hãy để trẻ tiết kiệm tiền rồi mới để trẻ tiêu chúng. Bỏ tiền để mua cái mình muốn sẽ khiến trẻ rất thích thú nhưng song song đó là cảm giác mất mát một thứ gì đó “vô cùng lớn lao”. Hãy khuyến khích con tiếp tục tiết kiệm, đó mới là điều quan trọng nhất lúc này.

Thứ hai, bạn có thể để trẻ làm chủ tài chính qua những công việc nhà hàng ngày. Đưa con một danh sách và để trẻ tự chọn cái nào cần mua. Nếu con bạn lớn hơn một chút, chỉ cần đưa một vài thứ trong danh sách đó và để con tìm nơi nào bán với giá tốt nhất.

6. Bố mẹ là tấm gương thuyết phục

Cha mẹ đóng vai trò quan trọng với con cái, kể cả khi họ có ảnh hưởng tiêu cực đi chăng nữa. Trẻ thường bắt chước cái chúng ta làm hơn cái chúng ta nói, vì thế hãy ngừng thói quen mua sắm “bất tận” lúc rảnh rỗi, vì nó sẽ khiến con bạn nghĩ rằng tiền là một “tài nguyên vô hạn” và tiêu tiền thoả thích thật là vui.

VietNamNet

Giải thích cho con về ý nghĩa của tiền mừng tuổi

Bố mẹ hãy cho con biết, tiền lì xì không còn là trị giá vật chất, mà chủ yếu là giá trị tinh thần. Vì vậy, dù ít hay nhiều, vẫn cần dạy cho bé cách đón nhận tiền mừng tuổi với thái độ trân trọng và lễ phép nhất, đặc biệt không để cho bé có những suy nghĩ kỳ thị ngay cả trong suy nghĩ. Những đồng tiền là lời chúc tốt đẹp, do đó, nếu khách không lì xì bé mà chỉ chúc mừng cũng đáng quý rồi và cho con biết cách nhận tiền lì xì, vì có nhiều trường hợp so đo các phong bao khi khách đến nhà khiến những người không có điều kiện kinh tế cảm thấy ngượng ngùng với gia đình bạn và những người khách khác. Mặt khác, nếu chứng kiến bạn lấy tiền mừng tuổi làm thước đo thì trẻ em cũng sẽ đối xử phân biệt về tình cảm với những người lì xì cho mình, lâu dần sẽ hình thành những nét tính cách không tốt ở trẻ …

Hơn nữa, cần giải thích cho bé, tiền mừng tuổi còn là ghi nhận những thành tích của trẻ trong năm qua, nếu bé có thành tích trong học tập cần nhấn mạnh để bé cảm thấy hãnh diện hơn kèm theo những lời giải thích như “Bác Hưng mừng con vì năm nay con đạt học sinh giỏi và rất chăm ngoan đấy, năm tới con cố gắng để được nhận tiền mừng tuổi nhé”. Ngoài ra, cần giải thích cho bé những đồng tiền mừng tuổi mang một ý nghĩa của sự quan tâm và là truyền thống, phong tục của người Việt, bé cần có sự sẻ chia và quan tâm tới ông bà, cha mẹ, họ hàng trong những ngày tết cổ truyền của dân tộc. Như vậy, sẽ hình thành trong bé những tình cảm với người thân, và rèn luyện tính cộng đồng khi bé trưởng thành.

Hãy dạy con cách sử dụng tiền mừng tuổi

Bạn cần có định hướng tốt nhất để bé sử dụng tiền mừng tuổi một cách có ý nghĩa nhất. Nhiều gia đình dạy con bằng cách cho trẻ cùng các thành viên trong gia đình góp tiền để mua một đồ vật dùng chung như mua cây cảnh trang trí trong nhà, mua một bức tranh hay một cái quạt điện. Thậm chí cả nhà cùng nuôi con heo đất, đến cuối năm mổ heo lấy tiền sơn sửa lại nhà. Dù tiền mừng tuổi của trẻ không nhiều, nhưng trẻ sẽ thấy ngôi nhà chung ấm cúng hơn, đẹp hơn và đầy ắp tình thương yêu đoàn kết.

Mỗi một lần sử dụng, trẻ lại thấy có công sức của mình, và thấy quý trọng giá trị tinh thần do tiền mừng tuổi mang lại cho bé. Ngoài ra, bố mẹ có thể hướng dẫn cho con dùng tiền để giúp đỡ người khác như ủng hộ đồng bào bão lụt, gây quỹ từ thiện hay giúp đỡ những trường hợp khó khăn. Trẻ sẽ thấy vô cùng tự hào về những đóng góp của mình và với cách này, bạn đã dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ với người khác, có ý thức “san sẻ” lộc may mắn của mình

Các bậc làm cha mẹ cũng có thể định hướng trẻ dùng tiền lì xì để phục vụ cho nhu cầu bản thân, mua sách vở hay đồ dùng học tập mà mình đang cần. Nhiều đứa trẻ có hoàn cảnh khó khăn, cả năm mong đến Tết để có tiền mừng tuổi, vì vậy bạn hãy cho bé được lựa chọn và có chủ quyền nhất định nếu cảm thấy nhu cầu của bé là chính đáng. Các bậc cha mẹ rất nên “thảo luận” và hướng dẫn trẻ cách sử dụng tiền lì xì một cách bổ ích, thiết thực và phù hợp hơn, coi đây là cơ hội để giáo dục cho trẻ ý thức tiêu dùng hợp lý, tiết kiệm

Dạy cho con về tình cảm gia đình qua tiền mừng tuổi

Nên duy trì thói quen mừng tuổi cho người già và các bé trong ngày tết. Với riêng các bé yêu, điều này sẽ giúp bé có ý thức sâu sắc về tình cảm và hơi ấm của gia đình. Thay vì tiền, người lớn có thể lì xì cho trẻ bằng một món quà nhỏ khác, phục vụ cho việc học tập, giải trí, mở mang kiến thức hoặc rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ em, như sách, đồ chơi, dụng cụ học tập mà bé đang mơ ước có được.

Bạn có thể đợi vào đêm giao thừa, sau bữa cơm đoàn tụ, những người lớn đem những món “áp tuế tiền” gói sẵn trong giấy đỏ phát cho trẻ con đồng thời nói vài câu khuyến khích, hy vọng chúng sẽ cố gắng học tập, chăm ngoan. Hãy dạy cho bé những cách ứng xử như với ông bà phải là “Chúc ông bà sức khỏe sống lâu trăm tuổi”, với những người trung niên thì “sức khỏe dồi dào”, và kèm theo lời chúc phải là một thái độ cung kính, lễ phép.

Dạy cho bé những câu ngắn gọn, dễ hiểu và những từ mà bé thường dùng như: “Sống lâu”, “Có nhiều tiền”, “Thương con nhiều”…Ngoài ra, bạn cũng cần lưu ý để bé luôn giữ khuôn mặt rạng rỡ và nếu người lớn ôm hôn bé thật tình cảm, bạn cũng nên hướng dẫn để bé biết cách đáp trả lại.

Một cách khác là bạn hãy chờ cho con trẻ ngủ say, mới lén đặt “áp tuế tiền” vào dưới gối của chúng, để bé yêu sẽ cảm thấy ngạc nhiên và niềm vui sướng của bé sẽ tăng thêm vào sáng hôm sau. Như vậy món tiền mừng tuổi sẽ trở nên vô cùng ý nghĩa và tăng thêm không khí vui vẻ cho bé trong suốt kỳ nghỉ tết cổ truyền cùng gia đình. Và cho đến khi bé yêu khôn lớn, đó sẽ là những kỷ niệm ngọt ngào bé có được trong suốt tuổi thơ êm đềm sống dưới mái ấm gia đình thân yêu.

Afamily

Tất nhiên, vẫn có những ngoại lệ như các gia đình bị khuyết tật hoặc có vấn đề về y học, nhưng nhìn chung, nghèo đói là hệ lụy trực tiếp của việc nuôi dạy tồi, BusinessInsider khẳng định. Nước Mỹ hiện có gần 46 triệu người nghèo, trong số này, gần 14% nằm trong độ tuổi 18-64. Nếu như nhóm tuổi này “nghèo đói” thì con cái của họ chắc chắn cũng thuộc diện “nghèo đói”.

Một nhà nghiên cứu đã dành ra 5 năm để nghiên cứu thói quen sinh hoạt thường nhật của 233 người thuộc giới thượng lưu, với thu nhập thường niên từ 160.000 USD trở lên và tài sản rọng trị giá tối thiểu 3,2 triệu USD. Đồng thời, ông cũng so sánh chúng với thói quen sinh hoạt của 128 người “nghèo”, với tổng tài sản dưới 5000 USD.

Dưới đây là những thói quen của một “phụ huynh tồi” và đe dọa đến năng lực tài chính của trẻ trong tương lai nhất, theo nhà nghiên cứu đó:

1. Không tập thành thói quen đọc sách cho con của bạn mỗi ngày

Một trong những thói quen phổ biến nhất trong giới thượng lưu và thành đạt chính là đọc sách mỗi ngày để tự học. 30 phút hoặc hơn một ngày là tất cả những gì cần làm. 88% những người giàu có thói quen này, trong khi 98% người nghèo xa lạ với việc đọc sách.

Ben Carson, một nhà tâm thần học nổi tiếng từng chia sẻ câu chuyện về “Cách nuôi dạy những thói quen làm giàu” mà ông học được từ chính người mẹ của mình. Tiến sĩ Carson từng sống ở một trong những khu ổ chuột ở Detroit và mẹ của ông, quá lo rằng con trai của mình sẽ trở thành một thành viên vĩnh viễn của xóm ổ chuột đó, đã quyết định ép cậu bé Carson phải đọc sách mỗi ngày để tự học. Để đảm bảo rằng cậu con trai nghịch ngợm của mình đọc sách hàng ngày, bà mẹ cũng yêu cầu Carson phải viết tóm tắt dài một trang giấy về những gì cậu đã đọc trong ngày hôm đó rồi đưa mẹ kiểm tra.

Lâu dần, Carson hình thành thói quen đọc sách mỗi ngày lúc nào không hay. Cậu bé cũng có đủ sự tự tin để theo đuổi trình độ học vấn cao hơn và cuối cùng là thi đỗ vào trường Y, một giấc mơ có từ thuở nhỏ. Và ngay cả bây giờ, Tiến sĩ Carson vẫn duy trì thói quen đọc mỗi ngày.

Nhiều năm sau này, Carson mới biết rằng hóa ra mẹ ông bị mù chữ. Bà thật ra không đọc được những gì con trai viết trong tờ tóm tắt. Chỉ bằng trực giác của người mẹ, bà Carson biết rằng nếu như mình có thể hình thành nên thói quen đọc sách cho con trai mình, nó sẽ có thể vượt ra khỏi “giấc mơ con” để tìm đến Giấc mơ Mỹ đích thực.

Chính vì thế, nếu muốn đảm bảo cho con của bạn có một tương lai tươi sáng thì thói quen tưởng như đơn giản nhưng đầy sức mạnh này chính là chìa khóa.

2. Phớt lờ quy luật giao du

Người giàu hiểu rất rõ “Luật giao du” mà người nghèo không tài nào hiểu nổi. Những người giàu thường giao du với những người đồng đẳng với mình, hoặc các bậc học giả, trí thức… những người luôn cố cải thiện cuộc sống của mình theo hướng tốt đẹp hơn nữa.

Nhưng nếu như bạn đang sống ở một khu bình dân, nơi môi trường xung quanh không thể tìm đâu ra một bậc trí giả thì sao? Các câu lạc bộ, các nhóm hướng đạo sinh, các tổ chức giáo dục phi lợi nhuận… luôn mang đến một môi trường khuyến khích sự rèn luyện, trau dồi bản thân và tự giác cho trẻ. Hãy đăng ký cho con của bạn tham gia những nhóm này sớm nhất có thể. Tỷ phú Ross Perot, Tổng thống đời thứ 38 của nước Mỹ Gerald Ford, tỷ phú Michael Bloomberg và Neil Armstrong (người đầu tiên đặt chân lên mặt trăng) đều từng là thành viên của tổ chức hướng đạo sinh Eagle Scouts.

3. Vi phạm quy tắc “1 tiếng đồng hồ”

Con của bạn có xem TV, lướt Net hoặc chơi game nhiều hơn 1 tiếng/ngày hay không? Nếu như bạn không biết câu trả lời thì chắc chắn, bạn chưa làm tròn nhiệm vụ “phụ huynh” của mình.

Những người giàu luôn tỏ ra nghiêm khắc trong việc giới hạn thời gian xem TV của con cái. Ngày nay, khi Internet và video game đã thay thế dần vị trí của TV thì các bậc phụ huynh cũng cần phải giới hạn cả thời gian mà trẻ tham gia vào những hoạt động này nữa. Thời gian còn lại, trẻ cần được dành cho việc học, đọc sách, tham gia hoạt động tình nguyện hay các tổ chức/ câu lạc bộ như Eagle Scouts.

VietNamNet

1. Không có kế hoạch

Khi đứa trẻ ra đời, nhiều bậc cha mẹ bỏ qua mọi thứ, và chỉ chăm chăm vào con mình. Họ muốn làm mọi thứ cho mình và các con, nhưng chẳng có kế hoạch, ưu tiên gì hay cách phân bổ tài chính thế nào. Nên nhớ, càng để lãng phí thời gian “vô kế hoạch” như thế, bạn càng ít có cơ hội đưa cuộc sống vào khuôn khổ.

2. Chậm tiết kiệm tiền cho việc học sau này của con

Nếu hôm nay bạn có một đứa trẻ ra đời, và dự kiến sau này sẽ cho bé vào một trường đại học lớn, với mức lạm phát cao như hiện nay, số tiền bạn cần đầu tư cho con sẽ là rất lớn (lên đến hàng chục, hàng trăm nghìn đôla). Vì thế, hãy sớm biết tiết kiệm, và thường xuyên tiết kiệm.

3. Ưu tiên việc học của con hơn là dành dụm cho tuổi về hưu

“Có nhiều cách để kiếm tiền ở tuổi sinh viên hơn là ở tuổi về hưu”, chuyên gia tài chính Robert Avey cảnh báo. Việc bạn trả tiền cho quá trình học đại học của con là món quà tuyệt vời, song sẽ là gánh nặng nếu nó lấy đi những năm tháng vàng son của bạn. “Tôi muốn thấy mọi người dành dụm cho tuổi nghỉ hưu của mình, và – nếu họ muốn – thì giúp các con trả các món nợ thời sinh viên khi chúng đi học đại học”.

4. Không bảo hiểm nhân thọ

Sâu trong tim, chúng ta không tin rằng mình sẽ chết. Nhưng tỷ lệ tử vong của chúng ta là 100% – cái chết sẽ xảy ra. Khi nó đến sớm, gia đình có thể bị tàn phá cả về tình cảm lẫn tài chính.

Hãy mua bảo hiểm để người bạn đời của mình có thể sống được ở nhà cho đến khi đứa con bé nhất được 18 tuổi, nếu chẳng may mình qua đời.

5. Không có bảo hiểm y tế

Hôm nay bạn trẻ, khỏe, nhưng tương lai không biết thế nào. Và nếu bệnh tật ập đến bất ngờ, bạn sẽ ân hận vì trở thành gánh nặng thay vì là chỗ dựa cho con.

Theo chuyên gia tâm lý Trần Đăng Thảo, trẻ con luôn thích xin cha mẹ tiền hoặc vòi vĩnh phụ những món đồ chơi mới. Vì thế, nhiệm vụ của cha mẹ là phải kiểm soát và hướng dẫn trẻ cách sử dụng tiền sao cho hợp lý và tiết kiệm qua những nguyên tắc sau:

1. Giúp con xác định sự khác nhau giữa những thứ trẻ cần và muốn

Đừng cho rằng con bạn có thể dễ dàng nhận biết được sự khác nhau giữa cái mà nó muốn và cái nó cần. Hãy ngồi xuống cùng con lập ra 2 danh sách: Một là những thứ cần thiết như quần áo, giày dép, bữa ăn trưa, dụng cụ học tập; Hai là những thứ con muốn như trang sức, thời trang, game, các thiết bị điện tử.

Cha mẹ nên phân tích, so sánh và nói cho trẻ biết về sự khác biệt giữa những thứ con cần và con muốn, bên nào quan trọng hơn. Ví dụ chỉ ra cho chúng thấy thực tế là “Con không thể đi học mà không có giày, nhưng con vẫn có thể đi học mà không cần iPad”.

2. Nói không với những đòi hỏi thái quá và duy trì kiểm soát tiền bạc

Ngay từ khi còn rất nhỏ, trẻ đã biết đòi hỏi, chúng muốn gì là đòi cho bằng được mặc cho cha mẹ ngăn cản. Thông thường, trong trường hợp này phụ huynh sẽ nhượng bộ nếu chúng vẫn giữ thái độ nài nỉ. Thậm chí khi thấy con mè nheo, cha mẹ cảm thấy phiền hà và mệt mỏi nên cuối cùng trao luôn một khoản tiền cho trẻ tự quản lý. Các chuyên gia tâm lý khuyên cha mẹ nếu từng làm như thế thì hãy dừng lại. Nếu thấy con xin tiền mua một món đồ không thực sự cần thiết, hãy nói không với chúng và kiên quyết giữ quyền quản lý tiền. Tóm lại, con trẻ không cần phải có quỹ tiền riêng và không cần biết rõ các vấn đề về tiền bạc trong gia đình.

3. Tập tính kiên nhẫn

Bạn hãy dạy cho con biết giá trị của sự kiên nhẫn. Trong thời đại công nghệ, mọi người luôn muốn mọi thứ nhanh hơn, dễ dàng hơn thì tính kiên nhẫn là điều rất khó học. Tuy nhiên đức tính này rất và quan trọng quyết định thành bại của cuộc đời con người, cha mẹ hãy nói cho trẻ hiểu bằng những ví dụ cụ thể. Từ đó có thể giúp bé lập ra một danh sách những thứ con đang tiết kiệm dành dụm và những thứ mong muốn sở hữu, rồi dán lên tường ở phòng ngủ. Tính kiên nhẫn sẽ giúp trẻ có những kế hoạch trong tương lai làm sao để đạt được những thứ mình ao ước.

4. Tự kiếm tiền

Nếu như trẻ cương quyết muốn có một thứ gì đó, bạn hãy giúp trẻ kiếm tiền để mua nó. Nỗ lực để có được thứ một thứ gì đó sẽ giúp bé thấy hài lòng và nhận ra được giá trị của mọi thứ. Cha mẹ có thể giúp trẻ thiết lập một quy trình làm việc phù hợp với khả năng và sức khỏe của con. Mỗi lần trẻ nản chí, hãy nhắc lại mục tiêu đã đặt ra để chúng cố gắng vươn lên.

Nghiên cứu tâm lý cho thấy, khi tự tay mua một thứ gì đó, trẻ sẽ giữ gìn cẩn thận hơn và coi trọng nó hơn là khi được người khác cho. Hơn nữa, nếu món quà đó được mua bằng chính số tiền mà trẻ làm ra thì chúng sẽ trân trọng hơn nhiều.

5. Tiết kiệm bây giờ để sử dụng cho tương lai

Cha mẹ cần giải thích cho trẻ hiểu, khi có nhiều tiền thì cần phải tiết kiệm để dành cho những lúc thiếu thốn. Mỗi lần con bạn nhận được tiền, hãy khuyến khích chúng chia ra làm 3 phần: Sử dụng, tiết kiệm và chia sẻ. Hãy nói cho trẻ bằng thực tế về những lúc thiếu thốn và cả vận may mà chúng có thể gặp phải. Vì thế nên dành thời gian để quan tâm những người khác và giúp đỡ họ, đôi khi chỉ là một ly nước. Riêng khoản tiền được phép sử dụng, cha mẹ hãy khuyến khích trẻ tiết kiệm và chi tiêu phù hợp với điều kiện kinh tế gia đình.

Tóm lại, dạy con về giá trị của tiền là một đầu tư đúng đắn cho tương lai của trẻ, cũng như việc bạn gửi tiền tiết kiệm vào ngân hàng. Mỗi người đều có quan điểm riêng về tiền bạc và cách tiết kiệm, song có thể học cách sử dụng đồng tiền sao cho hợp lý. “Đầu tư thời gian để dạy cho trẻ thấm nhuần giá trị của đồng tiền, thì sớm muộn đến một ngày nào đó chúng sẽ cám ơn bạn vì nhờ đó mà chúng có được thành công trong cuộc đời”, chuyên viên tâm lý đúc kết.

VnExpress

• Đừng hại con bằng vật chất